“La Havle Vela Kuvvete İlla Billahil Aliyyil Azim”: Güç, Meşruiyet ve Katılımın Siyaset Bilimi Perspektifi
Güç ilişkilerinin ve toplumsal düzenin sürekli bir dönüşüm içinde olduğu bir dünyada, her kelime, her ifade, toplumsal yapıyı şekillendiren derin anlamlar taşır. “La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” ifadesi, yalnızca dini bir öğretiyi değil, aynı zamanda insanın güç, irade ve sınırlılık üzerine düşüncelerini de simgeler. Bu cümledeki anlam derinliği, sadece bireyin karşılaştığı zorluklar karşısında başvurabileceği bir teselli olmanın ötesinde, siyasal bir bakış açısıyla da önemli bir yer tutar. Güç, iktidar ve yurttaşlık kavramlarıyla bağlantılı olarak, bu ifade siyaset bilimi perspektifinden incelendiğinde, toplumsal meşruiyet, katılım ve devletin sınırları üzerine derin sorular ortaya çıkar.
Bu yazıda, “La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” cümlesinin siyasal anlamı üzerinden, iktidarın meşruiyeti, yurttaşlık hakları ve katılım süreçlerini tartışarak, toplumsal düzenin nasıl inşa edildiğini irdeleyeceğiz.
La Havle Vela Kuvvete: Gücün ve İrade Sınırlarının Tanınması
1. İktidarın Temelleri ve İnsan İradesinin Sınırları
İktidar, her zaman zıtlıklar üzerine kuruludur: otorite ile itaatsizlik, zorla kabul ettirilen kurallar ile bireysel özgürlük arasındaki gerilim. “La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” ifadesi, bu gerilimi yansıtan bir anlam taşır. “Güç ve kuvvet yalnızca Allah’a aittir” şeklinde tercüme edilebilecek bu cümle, insanların sahip oldukları gücün geçici ve sınırlı olduğunu vurgular. Siyaset bilimi açısından bu, iktidarın da bir sınırı olduğu ve bu sınırların bazen halkın iradesi, bazen de moral ve etik değerler tarafından belirlendiği anlamına gelir.
Devletin iktidarını meşru kılan en önemli unsurlardan biri, halkın bu iktidarı kabul etmesidir. Toplumlar, iktidarın varlığı ve bu iktidarın nasıl şekilleneceği konusunda bir tür sözleşme yaparlar. Ancak, bu sözleşmenin geçerliliği, egemen gücün sınırsız olmadığını kabul etmeye dayanır. Zira her iktidar, bir noktada kendi sınırlarıyla yüzleşmek zorundadır. Hukukun üstünlüğü, adalet ve eşitlik gibi evrensel ilkeler, gücün meşruiyetini belirler.
Max Weber, iktidarın meşruiyetinin üç temel kaynağını tanımlar: geleneksel, yasal ve karizmatik otorite. Ancak, bu otoriteler de yalnızca toplum tarafından kabul edilen sınırlar içinde geçerlidir. “La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” ifadesi, güç ilişkilerinin sınırlı olduğunu ve toplumun egemen güce karşı durabileceğini de ima eder.
2. Toplumsal Meşruiyet ve Katılım
Günümüz demokrasilerinde, iktidarın meşruiyeti halkın katılımı ve onayıyla sağlanır. Bu bağlamda, toplumun gücü devletin gücüyle sınırlı değildir. Toplumsal sözleşmeye dayalı bir yönetim biçiminde, yurttaşlar sadece seçmen olarak değil, aynı zamanda toplumun diğer alanlarında da aktif katılım göstererek gücün sınırlarını belirlerler.
Hannah Arendt, siyasal katılımın yalnızca oy verme eylemiyle sınırlı olmadığını, insanların toplumsal ve siyasal yaşamda etkin olabilmesinin önemini vurgular. Katılım, bireylerin yalnızca karar verme süreçlerinde yer almasıyla değil, aynı zamanda toplumsal yapıyı etkileme gücüne sahip olmalarıyla anlam kazanır. Bu bakış açısıyla, “La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” ifadesi, toplumsal ve siyasal katılımı bir insanın iradesinin ve gücünün ötesinde bir alan olarak tanımlar.
Toplumların iktidara karşı duruşları, güç dengesini sorgulayan bir davranış biçimi olarak karşımıza çıkar. Bu anlamda, katılım, bireylerin sadece iktidara karşı pasif bir şekilde kabul etmeleri değil, aynı zamanda aktif bir şekilde bu gücü sorgulamaları ve yönlendirmeleridir. Katılımcı demokrasilerde halkın iradesi, yalnızca seçmen olma üzerinden değil, aynı zamanda toplumsal düzene etki etme ve güç yapılarını şekillendirme biçiminde şekillenir.
Meşruiyet ve İdeolojiler: İktidarın Temel Kaynağı
3. İdeolojik Yaklaşımlar ve Gücün Haklılaştırılması
Güç ve meşruiyet arasındaki ilişkiyi daha iyi anlayabilmek için, ideolojilerin rolünü incelemek önemlidir. İdeolojiler, bir toplumun değerleri, normları ve inançları etrafında şekillenen düşünsel çerçevelerdir. Bu çerçeveler, iktidarın meşruiyetini destekler ve iktidarın gücünü halkın kabul etmesini sağlar. Ancak, ideolojik temellere dayalı meşruiyetler, halkın sürekli katılımını gerektirir.
Günümüzün otoriter rejimlerinde, ideolojiler genellikle halkın devlet gücüne olan bağlılığını pekiştiren bir araç olarak kullanılır. Devlet, ideolojik bir söylem yaratır ve bu söylem üzerinden gücünü haklılaştırır. Bu ideolojik temeller, toplumsal düzenin korunmasına yönelik bir tür yasallık sağlar. Ancak, ideolojinin sunduğu bu haklılaştırma, her zaman halkın tüm kesimlerinin onayıyla gerçekleşmez.
Örneğin, popülist rejimler, halkın çoğunluğunun onayını almak için ideolojik söylemleri kullanarak güçlerini pekiştirirler. Ancak bu söylemler, bazen yalnızca seçkin bir grubun çıkarlarına hizmet eder ve halkın daha geniş kesimlerinin katılımını dışlayabilir. Bu noktada, “La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” ifadesinin anlamı daha derinleşir. Gücün ve kuvvetin sadece Allah’a ait olduğu vurgusu, iktidarın, halkın iradesine dayalı bir zeminde meşruiyet kazanması gerektiğini de ima eder.
Siyaset, Katılım ve Demokratik Değerler
4. Demokrasi ve İktidarın Sınırları
Demokrasi, halkın egemenliğini ve katılımını temel alır. Ancak, demokrasi de bir tür iktidar ilişkisi olarak işlev görür. Güç, demokratik sistemlerde halkın egemenliğini yansıtırken, bu egemenlik sınırsız değildir. Toplumsal sözleşme, bireylerin ve toplulukların çıkarlarını dengeleyen bir yapıyı gerektirir. Demokratik sistemler, yalnızca bireylerin seçimlerde oy kullanmasıyla değil, aynı zamanda toplumsal düzene dair kararları etkileyebilecekleri bir ortamda işlemelidir.
Günümüz siyasetinde bu denge sıkça bozulur. Örneğin, bazı ülkelerde, seçimler ve oy hakkı olmakla birlikte, medyanın kontrolü, ifade özgürlüğünün kısıtlanması ve güçlünün daha da güçlenmesi gibi sorunlar demokrasiye olan güveni sarsmaktadır. Bu noktada, “La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” ifadesi, halkın gücünün ve katılımının sınırsız olmadığını ve toplumların sadece yasal kurallar çerçevesinde değil, aynı zamanda etik ve toplumsal sorumlulukları dikkate alarak yönetilmesi gerektiğini hatırlatır.
Sonuç: Gücün ve Katılımın Yeniden Tanımlanması
“La havle vela kuvvete illa billahil aliyyil azim” ifadesi, güç ve katılım ilişkisini daha derin bir düzeyde sorgulamamıza olanak tanır. İktidar, yalnızca bir otorite değil, aynı zamanda sınırlı ve halkın katılımına dayalı bir güçtür. Bu bağlamda, meşruiyet, yalnızca ideolojik bir söylemin değil, bireylerin ve toplulukların katılımının sonucu olarak şekillenir.
Okurların Düşünmesine Davet: Sizce, günümüz demokrasilerinde güç, halkın katılımıyla gerçekten sınırlı mı? İktidar, ideolojik söylemlerle halkı nasıl şekillendiriyor ve bu gücün meşruiyeti gerçekten halkın iradesini yansıtıyor mu?