Kategori: Makaleler

Leylekler Ne Kadar Süre Uçar? Doğanın En İyi Göçmenleri Hakkında Gerçekler ve Yanıltıcı Efsaneler Leyleklerin göçü, doğanın en büyük ve en etkileyici mucizelerinden biridir. Ancak, bu uzun yolculukla ilgili anlatılanların çoğu gerçeklikten uzak. Efsanelerle dolu bu konuya yakından bakınca, hem doğa bilimlerinin hem de popüler kültürün yanılgılarına meydan okumak zorundayız. Gerçek şu ki: Leyleklerin göç yolculuğu ne kadar süre uçarlar sorusu, kısa ve basit bir cevapla geçiştirilemeyecek kadar karmaşıktır. Leyleklerin Uçuş Süresi Gerçekten Ne Kadar? Birçok insan, leyleklerin yıllık göç sırasında sürekli uçtuğunu ve durmaksızın kilometrelerce mesafe kat ettiklerini düşünür. Ancak bu, büyük ölçüde yanlış bir algıdır. Gerçekten de leylekler…

Kafatasında Çatlak: Tarihsel Arka Plan ve Günümüzdeki Anlayış Kafatasında çatlak ya da tıp literatüründe daha yaygın adıyla “Skull fracture” baş bölgesine alınan bir travmanın ardından oluşan kemik kırıklarıdır. İnsanlık tarihi boyunca kafatası travmaları, savaşlar, düşmeler ve iş kazalarıyla birlikte gündeme gelmiş; antik çağlardan itibaren cerrahlar bu tür yaralanmaları kayıt altına almış, kimi zaman ilkel cerrahi müdahalelerle karşılaşmıştır. Örneğin antik tıpta delme (trepanasyon) gibi işlemler, kafa içi basıncı azaltmak veya parçalanmış kemiklerin oluşturduğu baskıyı hafifletmek amaçlı uygulanmaktaydı. 18. yüzyılda örneğin James Hill, kafa travmalarında trepanasyonla iyi sonuçlar elde ettiğini bildirmiştir. ([Vikipedi][1]) Modern tıp teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte tanı ve tedavi yöntemleri büyük ölçüde…

1 Litre Su Kaç Su Bardağı Eder? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Üzerine Bir Bakış Bir litre suyun kaç su bardağı ettiği sorusu, çoğumuz için ilk bakışta basit bir hesaplama gibi görünebilir. Ancak, bu soruyu daha geniş bir perspektife yerleştirerek toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi önemli dinamikler üzerinden ele almak, hayatın her alanında olduğu gibi, bu soruya da derin bir anlam katabilir. İnsanların ihtiyaçları, yaşam biçimleri ve toplumdaki farklı rollerine göre, 1 litre suyu ne kadar değerli ve erişilebilir kılacağımız; empati, çözüm odaklılık ve toplumsal eşitlik anlayışımıza dayanır. Gelin, kadınların toplumsal etkileri ve empati odaklı bakış açılarıyla,…

Kabataş’tan Nereye Vapur Var? Bir Antropolojik Bakış Bir antropolog olarak, insan kültürlerinin zenginliğini ve çeşitliliğini keşfetmek, benim için her zaman heyecan verici olmuştur. Kültürler arası etkileşim, bireylerin ve toplulukların yaşam biçimlerini nasıl şekillendirdiğini anlamak, sadece toplumsal yapılar ve değerler hakkında bilgi edinmek değil, aynı zamanda insanın varoluşuna dair derin soruları da gündeme getirir. İstanbul’un kalbinde yer alan Kabataş, hem tarihi hem de kültürel çeşitliliğiyle, bu keşif için mükemmel bir başlangıç noktası sunuyor. Peki, Kabataş’tan nereye vapur var? Bu sorunun cevabı, sadece bir ulaşım bilgisi olmanın ötesinde, İstanbul’un kültürel ve toplumsal yapısını anlamak için bir pencere açıyor. Kabataş ve Vapur: İki…

Şive ve Lehçe Arasındaki Fark Nedir? Bazen bir kelimeyi doğru telaffuz etmediğinizde karşınızdaki kişi “Burası ne, dil savaşı mı?” diye sorar. Hadi itiraf edelim, hepimizin bir “yerel aksan” krizimiz olmuştur. Kimimiz bir İstanbullu, kimimiz bir İzmirli, kimimiz de Karadenizli! Ama… o zaman “Şive” ile “Lehçe” arasındaki fark ne diye soran oldu mu? Eğer cevap veremediyseniz, yalnız değilsiniz. Hepimiz bazen kelimelerin dünyasında kaybolabiliyoruz, ama işte bu yazıda o kaybolmuşluğu bulacağız! Hadi bakalım, şive mi, lehçe mi, farklarını çözmek için bir yolculuğa çıkalım. — Şive: Bir Kelimenin Duygusal Durumu Erkekler genelde problemi çözmeye çalışır, değil mi? Mesela, bir aksan var diyelim… Erkek…

Jeolojik ve Jeomorfolojik Yapı: İnsan Davranışlarının Derinliklerine Yolculuk “Toprağa her adım attığında, bir anlam arar insan. Ve bu anlamı bulmak, tıpkı yer kabuğunun derinliklerinde keşfedilecek bir hazineler gibi olabilir.” Bir psikolog olarak, insan davranışlarını çözümlemeye çalışırken, bazen çevremizdeki fiziksel dünya ile duygusal ve zihinsel dünyamız arasındaki ilişkiyi merak ederim. İnsanlar, doğadaki dağları, vadileri ve vadilerin içsel derinliklerini keşfederken, aynı şekilde kendi içsel derinliklerine de inerler. Belki de jeolojik ve jeomorfolojik yapılar sadece toprağın şekilleri değildir; belki bunlar, insanın içsel yapısını ve psikolojik haritasını anlamamıza yardımcı olabilecek birer yansımalardır. Bu yazıda, jeolojik ve jeomorfolojik yapıyı yalnızca bilimsel bir bakış açısıyla ele…

Lenfoma Hangi Yaşlarda Görülür? Hepimiz hayatımızda bir kez olsun “Bu yaşta bu kadar sağlık problemiyle uğraşmak niye?” diye sormuşuzdur. Ama lenfoma gibi bir hastalık, aslında biraz daha karmaşık. Yani yaşımıza göre hastalıkların da bir çeşit “modası” olabilir mi? Lenfoma için, bir bakıma “Evet, olabilir!” diyebiliriz. Ama hemen panik yapmayın, gelin bu konuya mizahi bir şekilde yaklaşalım ve biraz gülümseyelim. Erkekler: Strateji ve Çözüm Arayışı Erkekler genellikle sorunları çözmeye yönelik, biraz da savaşçı bir ruhla yaklaşırlar. “Lenfoma hangi yaşlarda görülür?” sorusunun cevabını araştırırken, ilk akla gelen şey bu hastalığın genellikle 20-40 yaş arası genç yetişkinlerde görülmesidir. Ama tabii ki bu yaş…

Larva Dönemi Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlik ve Sosyal Adalet Bağlamında Bir Bakış Bazen küçük bir kavram, büyük değişimlere kapı aralar. Bugün ele alacağımız konu, belki de ilk bakışta sıradan gibi görünebilir: “Larva dönemi”. Ama biraz daha derinlemesine inince, bu terimin aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi konularla nasıl kesiştiğini görmemiz mümkün. Gözlemlerimiz, kadınların empati ve toplumsal etki odaklı yaklaşımını, erkeklerin ise daha çok çözüm odaklı ve analitik bakış açısını nasıl yansıttığını ortaya koyuyor. — 1. Larva Dönemi: Doğanın Dönüşüm Süreci Larva dönemi, bir böceğin yaşam döngüsündeki gelişimsel aşamadır. Birçok böcek türü, yumurtadan çıktıktan sonra önce bir larva…

İyi Huylu Tümör Geçer Mi? Ekonomik Perspektiften Bir İnceleme Ekonominin temel prensiplerinden biri, sınırlı kaynaklarla sınırsız ihtiyaçları karşılamaya çalışmaktır. Her birey, çevresindeki ekonomik kaynakları — zaman, para, sağlık — en verimli şekilde kullanmayı amaçlar. Ancak bu kaynakların yönetimi, her zaman en iyi şekilde yapılmaz. Aynı şekilde, sağlık alanındaki kararlar da bazen öngörülemez sonuçlar doğurabilir. İyi huylu tümörler, sağlık ve ekonomik açıdan düşündüğümüzde benzer bir bağlamda ele alınabilir. Bir tümörün “iyi huylu” olması, tedavi sürecinin kolaylaşması anlamına gelmeyebilir. Peki, bu tür bir tümör gerçekten geçer mi, yoksa tedavi süreci ekonomi bilimi açısından nasıl değerlendirilmelidir? Bu yazıda, piyasa dinamikleri, bireysel sağlık kararları…

İyelik Eki Nerede Olur? Tarihsel Arka Plan ve Günümüz Akademik Tartışmalarıyla Dilin İzinde: Bir Tarihçinin Başlangıcı Dil, insan topluluklarının tarihte bıraktığı en kalıcı izlerden biridir. Yüzyıllar boyunca insanlar yalnızca kendi deneyimlerini ve düşüncelerini değil, aynı zamanda ait oldukları sosyal dünyayı da dile yansıtmışlardır. Bir kelimenin arkasına eklenen küçük bir parça —örneğin bir iyelik eki— aslında derin bir toplumsal ve tarihsel alışkanlığın, kimlik ve sahiplik duygusunun dilbilimsel izdüşümüdür. Bu yazıda, Türkçede iyelik ekinin “nerede olur?” sorusunu hem tarihsel bağlamda hem de günümüzdeki akademik tartışmalar ışığında ele alacağız. Tarihsel Sürece Dair Bakış Türk dili, Eski Türkçeden başlayıp günümüz Türkiye Türkçesine ulaşırken birçok…